Pod koniec 2025 roku w polskiej pieczy zastępczej przebywało 78,3 tys. dzieci — o około tysiąc więcej niż rok wcześniej. Jednocześnie dane o przysposobieniach z ostatniej dekady pokazują wyraźny spadek ich liczby. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowuje zmiany w systemie opieki nad dziećmi, które z różnych powodów nie mogą mieszkać z rodzicami biologicznymi.

Dlaczego liczba dzieci w pieczy rośnie, podczas gdy adopcji jest mniej, i co właściwie proponuje resort rodziny? Odpowiedź wymaga oddzielenia trzech kwestii: statystyki pieczy zastępczej, zasad przysposobienia oraz etapu prac nad projektem reformy.

Ile dzieci przebywa w pieczy zastępczej w Polsce?

Według informacji Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanej 23 kwietnia 2026 roku, stan na koniec 2025 roku przedstawiał się następująco:

WskaźnikKoniec 2025 roku
Wszystkie dzieci w pieczy zastępczej78,3 tys.
Piecza rodzinna60,7 tys.
Piecza instytucjonalna17,5 tys.
Zmiana wobec końca 2024 roku+1,0 tys. (+1,3%)

Dane są zaokrąglone, dlatego suma dwóch kategorii może nieznacznie odbiegać od wartości ogólnej. Około 78 proc. dzieci przebywało w pieczy rodzinnej, a pozostałe w placówkach instytucjonalnych.

Rodzinna piecza zastępcza obejmuje między innymi rodziny spokrewnione, niezawodowe i zawodowe oraz rodzinne domy dziecka. Piecza instytucjonalna to odrębna forma opieki, realizowana przez odpowiednie placówki.

Dlaczego 78 tys. dzieci w pieczy nie oznacza 78 tys. dzieci do adopcji?

To najważniejsze rozróżnienie w obecnej dyskusji. Piecza zastępcza i adopcja mają różne cele oraz podstawy prawne. Piecza ma zapewnić dziecku opiekę i bezpieczeństwo w sytuacji, gdy jego rodzina nie jest w stanie czasowo lub trwale sprawować tych obowiązków. Możliwy jest także powrót dziecka do rodziców biologicznych, jeśli pozwala na to sytuacja.

Adopcja, czyli przysposobienie, tworzy natomiast trwałą więź prawną pomiędzy dzieckiem a rodzicami adopcyjnymi. Wymaga uregulowania sytuacji prawnej dziecka oraz przeprowadzenia odpowiedniej procedury.

Wynika z tego, że nie każde dziecko umieszczone w pieczy zastępczej może zostać przysposobione. Zestawianie ogólnej liczby dzieci w pieczy z liczbą rodzin ubiegających się o adopcję bez tej informacji prowadzi do mylących wniosków.

Jak zmieniała się liczba adopcji?

W odpowiedziach resortu rodziny przywoływanych przez Polską Agencję Prasową podano następujące liczby przysposobionych małoletnich:

RokLiczba adopcji dzieci
20153361
20172866
20212710
20232482
20242471

To spadek o 890 przysposobień między 2015 a 2024 rokiem, czyli o około 26,5 proc. Porównanie tych dwóch lat pokazuje skalę długoterminowej zmiany, lecz samo w sobie nie pozwala ustalić pojedynczej przyczyny.

Z informacji przekazanych mediom wynika również, że pod koniec 2025 roku 2903 dzieci oczekiwało na adopcję, a w systemie było 784 zakwalifikowanych kandydatów. Liczby te opisują różne etapy procesu i nie stanowią prostego zestawienia jeden do jednego.

Ministerstwo zwraca uwagę między innymi na dopasowanie potrzeb dziecka do możliwości i oczekiwań przyszłych rodziców. Znaczenie może mieć gotowość do przyjęcia rodzeństwa, starszego dziecka lub dziecka wymagającego dodatkowego wsparcia.

Co przewiduje reforma pieczy zastępczej przygotowywana w 2026 roku?

Resort rodziny prowadzi prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, identyfikowaną w rządowym wykazie prac jako UD354.

W przedstawianych założeniach znalazły się między innymi:

  • zmiany zasad zatrudniania zawodowych rodzin zastępczych, w tym rozwiązania służące większej stabilności umów;
  • dodatkowe wsparcie finansowe oraz organizacyjne dla rodzin sprawujących pieczę;
  • rozwój pracy asystentów rodziny i narzędzi pomagających rodzinom w kryzysie;
  • zmiany organizacyjne w pieczy i działalności ośrodków adopcyjnych.

Według informacji przekazanych PAP projekt został 21 października 2026 roku skierowany do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Jest to etap procesu legislacyjnego. Ostateczny kształt regulacji zależy od dalszych prac rządu i parlamentu, a także od podpisania i ogłoszenia ustawy.

Co oznaczają planowane zmiany dla rodzin zastępczych?

Jednym z problemów systemu jest dostępność stabilnych miejsc opieki. Wzmocnienie zawodowych rodzin zastępczych może pomóc w zapewnianiu dzieciom opieki w warunkach rodzinnych zamiast instytucjonalnych.

Stabilniejsza umowa, przewidywalne wynagrodzenie i dostęp do specjalistycznego wsparcia mają znaczenie dla osób, które podejmują się opieki nad dziećmi wymagającymi szczególnej troski. Istotne są również działania zapobiegające rozdzielaniu rodzeństwa oraz przygotowujące wychowanków do samodzielności.

Nie oznacza to automatycznego wzrostu liczby adopcji. Efekty reformy będzie można ocenić po wejściu przepisów w życie, porównując dane o liczbie dostępnych rodzin zastępczych, okresie oczekiwania na opiekę i sytuacji samych dzieci.

Adopcja i piecza zastępcza w 2026 roku — najważniejsze wnioski

Polski system opieki zastępczej obejmował na koniec 2025 roku 78,3 tys. dzieci, a liczba adopcji w porównaniu z poprzednią dekadą spadła. Reforma MRPiPS ma dotyczyć przede wszystkim organizacji i wsparcia pieczy zastępczej, w tym sytuacji zawodowych rodzin zastępczych.

Kluczowe pytanie brzmi, czy planowane rozwiązania przełożą się na większą liczbę stabilnych, bezpiecznych miejsc opieki i sprawniejsze wsparcie dzieci. Odpowiedź przyniosą dopiero uchwalone przepisy i późniejsze dane — nie same zapowiedzi legislacyjne.