Prezydent Karol Nawrocki podpisał 17 listopada 2026 roku ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Nowe przepisy przygotowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej mają docelowo zapewnić indywidualną pomoc około 100 tysiącom osób. Wprowadzenie systemu potrwa jednak kilka lat: pierwsze wnioski zaplanowano na 2027 rok, a usługi mają ruszać etapami od 2028 roku.

Kto będzie mógł otrzymać asystenta osobistego, ile godzin wsparcia przewiduje ustawa i kiedy rzeczywiście będzie można złożyć wniosek? Odpowiedź zależy przede wszystkim od wieku, urzędowo ustalonego poziomu potrzeby wsparcia oraz harmonogramu wdrażania przepisów.

Ustawa o asystencji osobistej podpisana. Co zmienia decyzja z 17 listopada?

Ustawa uchwalona 22 października 2026 roku przeszła etap podpisu prezydenta 17 listopada. Jej podstawowym założeniem jest prawo do indywidualnej usługi pomagającej osobie z niepełnosprawnością prowadzić możliwie samodzielne życie.

Pomoc asystenta może dotyczyć codziennych czynności, poruszania się, nauki, pracy oraz uczestnictwa w życiu społecznym. Osoba korzystająca ze wsparcia ma mieć wpływ na to, kto jej pomaga, kiedy odbywa się asystencja i w jaki sposób jest organizowana.

To zmiana o znaczeniu praktycznym: stały system ustawowy ma działać we wszystkich powiatach, z finansowaniem ze środków budżetu państwa. Według resortu rodziny jego wprowadzenie może dotyczyć około 100 tysięcy osób z niepełnosprawnościami i pośrednio wpłynąć na sytuację około pół miliona ich bliskich.

Samo podpisanie ustawy oznacza zamknięcie ważnego etapu procesu legislacyjnego. Rozpoczęcie przyjmowania wniosków i świadczenia usług zależy od przewidzianych w przepisach terminów, w części liczonych od dnia ogłoszenia aktu w Dzienniku Ustaw.

Kto otrzyma asystenta osobistego? Kluczowe 80 punktów

Nowy system jest przeznaczony przede wszystkim dla osób, które:

  • ukończyły 18 lat i nie ukończyły 65 lat;
  • mają wymagane orzeczenie oraz ostateczną decyzję określającą poziom potrzeby wsparcia na co najmniej 80 punktów;
  • spełnią warunki przyznania usługi na podstawie indywidualnej oceny potrzeb.

Próg 80 punktów nie oznacza automatycznego przyznania 240 godzin pomocy. Punkty określają dostęp do systemu, a indywidualnie ustalony wymiar godzin zależy od potrzeb danej osoby.

Osoby, którym asystencję przyznano jeszcze przed 65. urodzinami, będą mogły korzystać z niej po osiągnięciu tego wieku do końca okresu wskazanego w decyzji.

Osobny etap przewidziano dla młodzieży w wieku 13–17 lat. Ta grupa ma zostać objęta nowym rozwiązaniem od 1 stycznia 2030 roku, po spełnieniu właściwych warunków dotyczących niepełnosprawności.

Kiedy można składać wnioski o asystencję osobistą?

Wdrażanie prawa do asystencji rozłożono na etapy. Pierwszeństwo uzyskają dorośli o najwyższym poziomie potrzeby wsparcia.

Grupa uprawnionychPlanowany początek przyjmowania wnioskówPlanowane rozpoczęcie korzystania
Co najmniej 90 punktówPo 12 miesiącach od ogłoszenia ustawy, według zapowiedzi w grudniu 2027 r.Po 16 miesiącach od ogłoszenia, według zapowiedzi w kwietniu 2028 r.
Co najmniej 85 punktówPo 17 miesiącach od ogłoszenia, według zapowiedzi w maju 2028 r.Po 21 miesiącach od ogłoszenia, według zapowiedzi we wrześniu 2028 r.
Co najmniej 80 punktów1 września 2028 r.1 stycznia 2029 r.
Młodzież od 13 do 17 lat1 maja 2029 r.1 stycznia 2030 r.

Daty dla grup 90 i 85 punktów zależą od ogłoszenia ustawy, ponieważ ustawowy harmonogram odwołuje się do określonej liczby miesięcy po publikacji. Podawane przez administrację miesiące są orientacyjnym przełożeniem tego mechanizmu na kalendarz. Uzyskanie świadczenia będzie też wymagało stosownej, ostatecznej decyzji.

Dla osób szukających dziś odpowiedzi na pytanie „asystencja osobista – kiedy wnioski?” najważniejsze jest więc rozróżnienie terminu złożenia wniosku i terminu rozpoczęcia usługi. Pomiędzy tymi zdarzeniami przewidziano czas na wydanie decyzji i zorganizowanie pomocy.

Ile godzin wsparcia będzie przysługiwać? 200, 220 czy 240?

Ministerstwo przewiduje dla uprawnionych dorosłych od 20 do docelowo 240 godzin asystencji w miesiącu. Maksymalny limit będzie zwiększany stopniowo:

RokMaksymalny miesięczny wymiar
2028200 godzin
2029220 godzin
Od 2030240 godzin

Są to maksymalne pułapy dla uprawnionych, a nie liczba godzin automatycznie przypisywana każdemu. Osoba potrzebująca pomocy przez część dnia może otrzymać mniejszy wymiar, zgodny z oceną jej sytuacji.

Dla uprawnionej młodzieży w wieku 13–17 lat przewidziano od 20 do 80 godzin miesięcznie od 2030 roku.

Ustawa przewiduje także elastyczność: niewykorzystane godziny będzie można przenosić pomiędzy miesiącami tego samego roku kalendarzowego, z ograniczeniem do określonej puli powiązanej z miesięcznym wymiarem przyznanej asystencji.

Czy asystent będzie darmowy i kto zorganizuje pomoc?

Koszty asystencji i jej organizacji mają być finansowane z budżetu państwa. Nowe wsparcie ma charakter usługi świadczonej na rzecz osoby uprawnionej, a nie świadczenia pieniężnego wypłacanego jej na konto.

Usługa ma być dostępna w każdym powiecie. Uprawniony będzie mógł wybrać realizatora – właściwy samorząd powiatowy albo organizację pozarządową znajdującą się w odpowiednim rejestrze – oraz wskazać asystenta, z którym chce współpracować.

Po przeprowadzeniu oceny potrzeb i wydaniu decyzji zostaną ustalone szczegóły realizacji pomocy. Przewidziano też rozwiązania ograniczające przerwy w usługach podczas nieobecności asystenta.

Nowe przepisy wprowadzają ponadto standardy dotyczące przygotowania asystentów, w tym szkolenia oraz określone warunki wykonywania niektórych czynności medyczno-pielęgnacyjnych po odpowiednim instruktażu.

Co z dotychczasowymi programami asystenckimi?

W Polsce funkcjonują już programy wsparcia asystenckiego finansowane ze środków publicznych. Nowy system ustawowy ma działać równolegle z dotychczasowymi formami pomocy w okresie wdrażania, co pozwoli stopniowo rozszerzać dostęp do usług.

Ma to znaczenie dla osób, które obecnie korzystają z asystenta, ale jeszcze nie osiągają progu punktowego nowej ustawy lub będą mogły złożyć wniosek dopiero w późniejszej turze. Szczegółowe zasady udziału w poszczególnych programach należy sprawdzać osobno.

Asystencja osobista w 2026 roku: co powinny wiedzieć zainteresowane osoby?

17 listopada 2026 roku ustawa została podpisana, a dostęp do nowego systemu zaplanowano etapowo od 2028 roku. Dla dorosłych podstawowym kryterium będzie poziom potrzeby wsparcia wynoszący co najmniej 80 punktów, przy wcześniejszym uruchomieniu usług dla osób z wynikami 90 i 85 punktów.

Docelowe 240 godzin miesięcznie to najwyższy przewidziany pułap, który ma obowiązywać od 2030 roku. Ostateczna liczba godzin dla konkretnej osoby będzie zależeć od indywidualnej oceny.

Osoby zainteresowane uzyskaniem asystenta powinny śledzić komunikaty Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. To tam mają pojawiać się szczegółowe informacje o wdrażaniu nowych przepisów, procedurze i terminach naborów.