Dostałeś wiadomość od rekrutera, którego nazwiska nie znasz, ale który powołuje się na dużą firmę? Logo w stopce, profesjonalny profil i numer KRS mogą wyglądać przekonująco. Oszuści wykorzystują jednak także prawdziwe dane istniejących przedsiębiorstw, by przejąć zaufanie kandydatów.
Jak sprawdzić, czy oferta pracy i osoba prowadząca rekrutację są autentyczne? Najpewniejsza metoda łączy trzy kroki: potwierdzenie danych firmy, weryfikację ewentualnej agencji zatrudnienia i kontakt z pracodawcą przez samodzielnie odnaleziony kanał.
Jak sprawdzić firmę w CEIDG i KRS?
Zacznij od poproszenia o pełną nazwę przedsiębiorstwa, NIP, adres siedziby i nazwę stanowiska. Następnie sprawdź dane w odpowiednim rejestrze.
- CEIDG obejmuje przede wszystkim przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Wpis wyszukasz przez oficjalną wyszukiwarkę firm Biznes.gov.pl. Porównaj nazwę, NIP, adres i status działalności.
- KRS obejmuje między innymi spółki prawa handlowego. Skorzystaj z wyszukiwarki KRS Ministerstwa Sprawiedliwości. Sprawdź numer KRS, dane podmiotu i osoby uprawnione do reprezentacji.
- Firma zagraniczna może nie występować w polskiej CEIDG ani KRS. Poproś o jej dane rejestrowe i sprawdź je w odpowiednim rejestrze państwa siedziby.
Rozbieżność między danymi z ogłoszenia a wpisem wymaga wyjaśnienia. Zwróć również uwagę na status firmy. Wpis w rejestrze odpowiada jednak na pytanie, czy podmiot istnieje. Nie dowodzi, że osoba pisząca z komunikatora rzeczywiście dla niego pracuje. Przed takim podszywaniem się ostrzegały polskie urzędy pracy i CERT Polska.
Czy agencja zatrudnienia musi być wpisana do KRAZ?
Jeżeli kontaktuje się z tobą agencja pośrednictwa pracy albo agencja pracy tymczasowej, sprawdź jej wpis do Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia (KRAZ). Oficjalna wyszukiwarka KRAZ w systemie STOR pozwala szukać agencji między innymi po nazwie. Możesz poprosić rekrutera o numer wpisu i porównać go z danymi rejestru.
Sprawdź dokładną nazwę agencji, jej dane kontaktowe i aktualność wpisu. Warto też ustalić, kto formalnie będzie pracodawcą, gdzie odbywa się praca, jaka jest wysokość wynagrodzenia i na jakiej podstawie kandydat zostanie zatrudniony.
KRAZ dotyczy agencji zatrudnienia, a nie każdej firmy przyjmującej pracowników bezpośrednio. Zatrudniający na własne potrzeby przedsiębiorca nie staje się agencją tylko dlatego, że prowadzi rekrutację. Także prawdziwy numer KRAZ może zostać skopiowany do fałszywego ogłoszenia, dlatego sam wpis nie kończy weryfikacji.
Jak potwierdzić, że rekruter naprawdę pracuje dla firmy?
Najważniejszy etap przeprowadź poza rozmową, którą rozpoczął nieznajomy.
- Wyszukaj oficjalną witrynę firmy samodzielnie, zamiast otwierać adres przesłany w SMS-ie lub wiadomości na Telegramie.
- Sprawdź zakładkę „Kariera” lub „Praca”. Ustal, czy stanowisko, lokalizacja i numer ogłoszenia odpowiadają otrzymanej propozycji.
- Zadzwoń do centrali lub działu HR pod numerem znalezionym na oficjalnej stronie. Zapytaj o rekrutację oraz osobę kontaktową.
- Jeśli proces prowadzi zewnętrzna agencja, poproś pracodawcę o potwierdzenie, czy upoważnił ją do tej rekrutacji.
- Porównaj domenę adresu e-mail z oficjalną domeną organizacji, sprawdzając dokładną pisownię. Podobnie wyglądające znaki i dodatkowe człony adresu mogą służyć podszywaniu się pod firmę.
Brak ogłoszenia na stronie nie przesądza automatycznie o oszustwie — niektóre rekrutacje prowadzi się bez publicznego naboru. W takim przypadku niezależne potwierdzenie przez firmę staje się tym ważniejsze. Zdjęcie z LinkedIna, podpis w e-mailu i identyfikator na komunikatorze są informacjami pomocniczymi, a nie dowodem zatrudnienia.
Kiedy oferta pracy powinna wzbudzić podejrzenia?
CERT Polska opisuje oszustwa, w których rzekomy rekruter obiecuje wysokie wynagrodzenie za ocenianie produktów i inne proste zadania, po czym namawia do wpłacenia pieniędzy. Podobne ostrzeżenia publikują urzędy pracy.
Szczególną ostrożność zachowaj, gdy rozmówca:
- żąda opłaty za samo rozpoczęcie pracy, „odblokowanie prowizji” lub wypłatę wynagrodzenia;
- naciska na natychmiastową decyzję, bez możliwości sprawdzenia firmy;
- przekierowuje cię na stronę naśladującą panel rekrutacyjny lub prosi o instalację nieznanej aplikacji;
- prosi o hasło do poczty, kod SMS, kod BLIK, dane karty albo wykonanie przelewu;
- przedstawia warunki zatrudnienia jedynie ustnie, unika danych pracodawcy i nie wyjaśnia sposobu rozliczenia.
Samo korzystanie z WhatsAppa czy Telegrama nie oznacza oszustwa. Weryfikacji wymaga kombinacja anonimowego kontaktu, niejasnej oferty, presji i żądania pieniędzy lub dostępu do kont. Szerszy mechanizm opisaliśmy w artykule o telefonach z numeru +49 i fałszywych ofertach pracy.
Jakie dane można bezpiecznie podać na etapie rekrutacji?
W typowym procesie rekrutacyjnym pracodawca potrzebuje danych umożliwiających kontakt oraz oceny doświadczenia i kwalifikacji kandydata. Zakres danych, których może żądać na podstawie art. 22¹ Kodeksu pracy, wyjaśnia Urząd Ochrony Danych Osobowych.
Skan dowodu osobistego, login do banku, dane karty płatniczej i kody autoryzacyjne nie są standardowymi elementami weryfikacji CV. Jeżeli w ogłoszeniu pojawia się prośba o takie informacje, najpierw ustal konkretny cel i podstawę ich przetwarzania oraz potwierdź autentyczność podmiotu. Dane konieczne później do zawarcia umowy nie muszą być wymagane już przy pierwszej wiadomości.
Co zrobić, gdy podejrzewasz fałszywego rekrutera?
Zatrzymaj wysyłanie danych i pieniędzy, zachowaj ogłoszenie, adres strony oraz historię korespondencji. Zweryfikuj firmę niezależnym kanałem. Jeśli ktoś podszywa się pod przedsiębiorstwo, powiadom jego prawdziwy dział HR i serwis, na którym opublikowano ogłoszenie.
Podejrzaną witrynę lub próbę wyłudzenia możesz zgłosić przez formularz CERT Polska. Gdy doszło do oszustwa, zawiadom Policję. Po ujawnieniu danych płatniczych lub przelewie konieczny jest szybki kontakt z bankiem. Kolejne kroki opisuje poradnik co zrobić po przekazaniu pieniędzy lub danych fałszywemu rekruterowi.
Jak rozpoznać wiarygodną rekrutację?
Sprawdzenie CEIDG, KRS lub KRAZ jest pierwszym filtrem, a niezależne potwierdzenie ogłoszenia u pracodawcy — drugim, kluczowym krokiem. Dopiero ich połączenie pozwala sensownie ocenić, czy kontaktująca się osoba ma związek z firmą. Jeśli rekruter odmawia podania danych, żąda wpłaty lub próbuje wymusić pośpiech, przerwij procedurę i zabezpiecz korespondencję.