W Polsce od 1 stycznia do 15 listopada 2026 roku zgłoszono 119 zachorowań na mpox, czyli chorobę znaną wcześniej jako ospa małpia. W analogicznym okresie 2025 roku było ich 22. Oznacza to ponad pięciokrotnie wyższą liczbę zgłoszeń rok do roku. Dane pochodzą z najnowszego dwutygodniowego meldunku Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH i Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Jednocześnie Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) wskazuje, że po wzrostach w lecie liczba nowych zakażeń w UE spadła w październiku.
Czy wzrost liczby zgłoszeń mpox oznacza wysokie ryzyko dla wszystkich mieszkańców Polski? Jak rozpoznać objawy i kiedy rozważa się szczepienie? Najnowsze dane wymagają rozróżnienia sytuacji epidemiologicznej, sposobu przenoszenia wirusa oraz indywidualnego ryzyka kontaktu z zakażoną osobą.
Ile przypadków mpox zgłoszono w Polsce w 2026 roku?
W dokumencie „Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 listopada 2026 r.” pozycja „Ospa małpia” wskazuje:
- 119 zachorowań od początku 2026 roku do 15 listopada;
- 22 zachorowania w takim samym okresie 2025 roku;
- zapadalność odpowiednio 0,32 i 0,06 na 100 tys. mieszkańców.
Porównanie 119 do 22 daje wzrost liczby zgłoszeń około 5,4 raza. Różnica wynosi 97 przypadków.
To skumulowany bilans od początku roku, a nie liczba osób, które zachorowały jednego dnia lub podczas ostatnich dwóch tygodni. Wcześniejszy meldunek, obejmujący okres do 31 października, wskazywał 91 zachorowań. Oznacza to, że w zestawieniu do połowy listopada przybyło 28 zgłoszeń.
Dane nadzoru epidemiologicznego mogą podlegać późniejszym korektom, ponieważ uwzględniają raportowanie i aktualizacje informacji z placówek oraz stacji sanitarno-epidemiologicznych.
Co pokazują najnowsze dane ECDC dla Europy?
W aktualizacji opublikowanej 13 listopada 2026 roku ECDC poinformowało o 219 przypadkach mpox wywołanych wirusem kladu I, zgłoszonych w październiku przez 15 państw UE/EOG. Najwięcej, bo 70, raportowały Niemcy. W październiku odnotowano również jeden przypadek kladu II zgłoszony przez Niemcy.
Z danych europejskich wynika, że liczba przypadków rosła od lipca do września 2026 roku, a w październiku spadła względem września, choć pozostała wyższa niż w pierwszej połowie roku.
ECDC podkreśla, że większość zgłoszonych przypadków miała na ogół łagodny przebieg kliniczny, a hospitalizacje nie były częste. Jednocześnie cięższe postacie choroby są możliwe u niektórych zakażonych.
Polskie dane NIZP PZH i europejskie zestawienie ECDC obejmują inne zakresy czasowe i różniące się sposoby agregacji. Nie należy porównywać 119 zgłoszeń w Polsce od stycznia bezpośrednio z 219 przypadkami jednego kladu w całej UE w samym październiku.
Czym jest mpox i dlaczego używa się nowej nazwy?
Mpox jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirus MPXV z grupy ortopokswirusów. W polskich dokumentach epidemiologicznych nadal można spotkać tradycyjną nazwę „ospa małpia”, natomiast organizacje międzynarodowe posługują się nazwą mpox.
Wyróżnia się różne linie genetyczne, nazywane kladami, w tym I i II. Samo określenie kladu nie pozwala przewidzieć przebiegu choroby u konkretnej osoby. Ocena ryzyka zależy także od stanu zdrowia, rodzaju kontaktu oraz możliwości szybkiego rozpoznania i opieki.
Mpox i ospa wietrzna to odrębne choroby wywoływane przez inne wirusy. Podobieństwo niektórych zmian skórnych nie oznacza, że obowiązują identyczne zasady rozpoznawania lub leczenia.
Jak można zarazić się mpox?
Najważniejszą drogą zakażenia jest bliski kontakt fizyczny z osobą chorą, zwłaszcza kontakt ze zmianami skórnymi, błonami śluzowymi lub zakaźnymi wydzielinami.
Do przeniesienia wirusa może dojść również podczas kontaktów seksualnych. Zakażenie nie wymaga jednak określonej orientacji seksualnej ani konkretnego typu relacji — istotne są rzeczywiste okoliczności kontaktu z wirusem.
Niektóre sytuacje mogą obejmować kontakt z przedmiotami lub materiałami zanieczyszczonymi wydzielinami i zmianami skórnymi osoby chorej, np. pościelą albo ręcznikami.
Europejski nadzór epidemiologiczny wskazuje, że w 2026 roku większość zgłoszeń dotyczyła określonych sieci bliskich kontaktów, szczególnie wśród mężczyzn utrzymujących kontakty seksualne z mężczyznami. To opis obserwowanej transmisji, a nie cecha definiująca chorobę lub pojedynczego pacjenta.
Jakie są pierwsze objawy mpox?
Najbardziej charakterystyczne są zmiany skórne lub na błonach śluzowych, które mogą zaczynać się od plam i grudek, a następnie przybierać postać pęcherzy i krost. Zmiany bywają bolesne lub swędzące.
Możliwe są także:
- gorączka i dreszcze;
- ból głowy oraz mięśni;
- powiększenie węzłów chłonnych;
- osłabienie i zmęczenie;
- zmiany w jamie ustnej, okolicach narządów płciowych lub odbytu.
Objawy mogą wyglądać różnie u różnych osób. Zdarza się, że zmian skórnych jest niewiele, a choroba nie przypomina jej popularnych opisów z rozległą wysypką.
Według polskiego Ministerstwa Zdrowia objawy pojawiają się zwykle po 6–13 dniach od zakażenia, choć okres ten może sięgać 21 dni.
Podobne objawy występują też w innych chorobach. Rozpoznanie wymaga oceny medycznej, a w uzasadnionych przypadkach potwierdzenia laboratoryjnego.
Co zrobić po bliskim kontakcie z osobą chorą lub przy podejrzanych objawach?
Przy podejrzeniu zakażenia należy skontaktować się z lekarzem lub odpowiednią placówką medyczną, informując o objawach i ewentualnym kontakcie z osobą chorą. Pozwala to ustalić, czy wskazane są badania oraz jakie środki ostrożności zastosować.
Do czasu wyjaśnienia sytuacji szczególnie istotne jest ograniczenie bezpośrednich kontaktów skóra do skóry, unikanie kontaktów seksualnych oraz niewspółdzielenie przedmiotów, które mogły zostać zanieczyszczone.
Osoba, która miała bliski kontakt z potwierdzonym przypadkiem, powinna skonsultować z personelem medycznym, czy kwalifikuje się do szczepienia poekspozycyjnego i obserwacji.
W razie ciężkich objawów — takich jak trudności w oddychaniu, zaburzenia świadomości czy szybkie pogarszanie się stanu zdrowia — potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Konkretny sposób postępowania powinien być dostosowany do stanu pacjenta.
Czy w Polsce można zaszczepić się przeciw mpox?
Tak. Ministerstwo Zdrowia informuje o stosowaniu szczepionki JYNNEOS w określonych grupach narażenia. Szczepienie może być realizowane przed ekspozycją lub po ekspozycji, zależnie od indywidualnej sytuacji i aktualnych zasad kwalifikacji.
ECDC zaleca zwiększanie dostępności i wykorzystania szczepień zwłaszcza u osób z podwyższonym prawdopodobieństwem kontaktu z wirusem. Wśród działań profilaktycznych wymienia także testowanie, szybką diagnostykę, informowanie o ryzyku i skuteczne ustalanie kontaktów zakaźnych.
Dostępność szczepionki, wskazania i miejsce wykonania szczepienia należy potwierdzić w aktualnych komunikatach placówek medycznych i inspekcji sanitarnej. Sam fakt wzrostu liczby przypadków nie oznacza powszechnej rekomendacji szczepienia dla całej populacji.
Czy mpox stanowi duże zagrożenie dla wszystkich mieszkańców Polski?
Na podstawie oceny ECDC ryzyko nie jest jednakowe dla wszystkich. W obowiązującej ocenie zagrożenia dla kladu Ib uznano je za umiarkowane u mężczyzn utrzymujących kontakty seksualne z mężczyznami oraz niskie dla populacji ogólnej UE/EOG. Ryzyko związane z kladem IIb oceniono jako niskie dla pierwszej z tych grup i bardzo niskie dla populacji ogólnej.
Są to oceny na poziomie grup populacyjnych, a nie diagnozy indywidualnego zagrożenia. Osoba mająca bliski kontakt z zakażonym może wymagać konsultacji niezależnie od przynależności do jakiejkolwiek grupy.
Niepokój związany ze statystykami jest zrozumiały, ale dane lepiej interpretować przez pryzmat liczby zgłoszeń, dominujących dróg transmisji i zaleceń ochronnych niż przez porównywanie mpox do innych wirusowych epidemii bez uwzględnienia ich specyfiki.
Mpox w listopadzie 2026 roku — najważniejsze ustalenia
Od początku roku do 15 listopada w Polsce zgłoszono 119 zachorowań na mpox, wobec 22 w analogicznym okresie 2025 roku. Najnowszy raport ECDC pokazuje jednocześnie, że w Europie liczba zakażeń rosła latem, ale w październiku odnotowano spadek względem poprzedniego miesiąca.
Odpowiedź na główne pytanie brzmi: mpox wymaga obserwacji epidemiologicznej i reagowania na objawy lub ryzykowny kontakt, lecz aktualne europejskie oceny wskazują na zróżnicowane ryzyko dla poszczególnych grup. Najważniejsze pozostają szybka konsultacja w razie podejrzenia zakażenia, ograniczanie bliskich kontaktów podczas choroby i szczepienia zgodne ze wskazaniami.
Stan danych: 17 listopada 2026 r. Informacje mają charakter ogólny i wymagają odniesienia do aktualnych zaleceń medycznych.