Spór o obsadę polskich ambasad ponownie zaostrzył się w połowie listopada 2026 roku. Szef Ministerstwa Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski poinformował, że na podpis prezydenta czeka około 46 nominacji ambasadorskich i 38 odwołań. Z kolei Marcin Przydacz, szef Biura Polityki Międzynarodowej w Kancelarii Prezydenta, zarzucił stronie rządowej blokowanie porozumienia.
Dwa ośrodki władzy przedstawiają odmienne diagnozy sytuacji. Dlaczego nie dochodzi do uzgodnienia nominacji, kto ma kompetencje do powoływania ambasadorów i co oznacza spór dla polskich placówek za granicą?
Co powiedział Radosław Sikorski?
16 listopada 2026 roku, przed spotkaniem ministrów spraw zagranicznych państw UE, Sikorski skrytykował sposób postępowania kancelarii prezydenta przy zatwierdzaniu ambasadorów.
Według szefa MSZ około 46 powołań i 38 odwołań nadal nie uzyskało podpisu prezydenta.
Minister ocenił, że utrzymująca się sytuacja dezorganizuje pracę służby zagranicznej.
To dane i stanowisko przedstawione przez jedną ze stron sporu. Ich znaczenie należy analizować z uwzględnieniem liczby placówek, formalnego statusu poszczególnych dyplomatów oraz tego, na jakim etapie znajdują się procedury.
Informację o wypowiedzi Sikorskiego przekazały między innymi PAP, RMF24, WP i Bankier.pl.
Jak odpowiedziała Kancelaria Prezydenta?
17 listopada Marcin Przydacz przedstawił stanowisko Pałacu Prezydenckiego podczas spotkania prasowego.
Według jego relacji przyczyną impasu są działania rządu, w tym odstąpienie od wcześniejszych uzgodnień kadrowych i zasad współpracy między MSZ a prezydentem.
Przydacz ocenił, że poprzednie rozmowy pozwoliły uzgodnić nazwiska kandydatów oraz część placówek, lecz ostatecznie porozumienie nie zostało wdrożone.
Wskazywał na rolę premiera Donalda Tuska w podejmowaniu decyzji po stronie rządowej.
To stanowisko kancelarii prezydenta. MSZ kwestionuje przedstawianą przez nią ocenę przyczyn kryzysu, w tym rozumienie wcześniejszych ustaleń.
Ilu ambasadorów obecnie kieruje placówkami?
W komunikacie Kancelarii Prezydenta przywołano liczby dotyczące obsady polskich placówek.
Według Przydacza 32 placówkami kierowali pełnoprawni ambasadorowie, a 70 placówek pozostawało pod kierownictwem osób o niższej randze.
Wskazywał również na grupę 36 osób oczekujących w Polsce na możliwość objęcia stanowisk za granicą.
Te dane pochodzą z prezentacji kancelarii prezydenta i opisują sytuację według przyjętej przez nią klasyfikacji.
Zestawienie ich z liczbami podawanymi przez MSZ wymaga uwzględnienia, że część statystyk dotyczy nominacji, inne odwołań, a jeszcze inne rzeczywistego kierowania placówkami.
Kim jest chargé d’affaires?
Chargé d’affaires to dyplomata kierujący pracami placówki w określonym zakresie bez posiadania formalnego statusu ambasadora nadzwyczajnego i pełnomocnego.
Taka sytuacja może występować przejściowo, np. gdy stanowisko ambasadora jest nieobsadzone lub trwa procedura nominacyjna.
W polskim sporze część placówek kierowana jest przez dyplomatów tej rangi, podczas gdy strony nie uzgodniły formalnej obsady ambasadorskiej.
Nie oznacza to automatycznie, że dana ambasada jest zamknięta. Personel dyplomatyczny i konsularny może wykonywać wiele bieżących zadań.
Jednak dłuższy brak pełnoprawnego ambasadora może wpływać na rangę reprezentacji i sposób prowadzenia relacji z państwem przyjmującym.
Kto powołuje i odwołuje polskich ambasadorów?
Konstytucja RP w art. 133 ust. 1 pkt 2 powierza prezydentowi powoływanie i odwoływanie pełnomocnych przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych.
Jednocześnie art. 146 Konstytucji wskazuje kompetencje Rady Ministrów w zakresie prowadzenia polityki zagranicznej.
W praktyce nominacja wymaga współdziałania organów państwa, a spór dotyczy także sposobu uzgadniania kandydatów.
Kancelaria Prezydenta podkreśla wagę podpisu głowy państwa i dotychczasowej praktyki współpracy.
MSZ zwraca uwagę na kompetencje rządu do prowadzenia polityki zagranicznej i potrzebę obsadzania placówek osobami realizującymi jego linię.
Sama konstytucyjna kompetencja do podpisania aktu nie rozwiązuje wszystkich rozbieżności politycznych i proceduralnych między uczestnikami procesu.
Dlaczego pojawiły się rezygnacje ambasadorów?
Na przełomie października i listopada w mediach informowano o rezygnacjach dyplomatów powołanych przed zmianą rządu w 2023 roku.
Wśród wymienianych byli Jakub Kumoch, ambasador Polski w Chinach, Paweł Soloch, ambasador w Rumunii, oraz Krzysztof Szczerski, przedstawiciel RP przy ONZ.
Spór o formalną zmianę obsady placówek zyskał przez to dodatkowe znaczenie.
Niektóre stanowiska pozostają związane z wcześniejszymi nominacjami, podczas gdy bieżącą pracę mogą wykonywać inni dyplomaci.
Ocena prawnej skuteczności poszczególnych rezygnacji i odwołań wymaga sprawdzenia odpowiednich aktów oraz konkretnego stanu procedury.
Czy strony wcześniej próbowały się porozumieć?
Tak, zarówno MSZ, jak i kancelaria prezydenta odnoszą się do wcześniejszych rozmów o obsadzie ambasad.
Ich ocena osiągniętych ustaleń jest jednak rozbieżna.
Przydacz twierdzi, że wypracowano pakiet uzgodnień, który następnie nie uzyskał ostatecznej akceptacji po stronie rządowej.
Przedstawiciele MSZ wskazywali wcześniej na brak formalnie potwierdzonego porozumienia, które można byłoby uznać za zakończoną procedurę.
W efekcie pojawia się różnica pomiędzy wstępnym politycznym uzgodnieniem nazwisk a formalnym zakończeniem procesu nominacyjnego.
Co dalej ze sporem o ambasadorów?
Rozwiązanie sytuacji wymaga uzgodnień między instytucjami uczestniczącymi w procesie powoływania przedstawicieli dyplomatycznych.
Praktyczne znaczenie mają zarówno kompetencje konstytucyjne, jak i konieczność zapewnienia ciągłości działania placówek.
Kolejne spotkania, formalne podpisy oraz ewentualne nowe propozycje personalne mogą przesądzić o skali zmian.
Nie ma natomiast podstaw, by na podstawie samych wypowiedzi z 16–17 listopada uznać, że wszystkie sporne nominacje zostały rozstrzygnięte.
Na czym polega obecny kryzys dyplomatyczny?
Radosław Sikorski informuje o dziesiątkach niepodpisanych powołań i odwołań ambasadorów. Marcin Przydacz uważa, że to rząd zablokował uzgodnione wcześniej rozwiązanie.
17 listopada 2026 roku nie ogłoszono zakończenia sporu. Wiele placówek działa pod kierownictwem dyplomatów nieposiadających rangi pełnoprawnego ambasadora.
Dla osób szukających informacji o polskich ambasadorach i kryzysie nominacyjnym zasadnicze pozostaje rozróżnienie między danymi podawanymi przez strony, kompetencjami konstytucyjnymi i rzeczywistymi aktami powołania lub odwołania.