Prawie pół wieku po starcie Voyager 1 zbliża się do granicy, której nie osiągnął jeszcze żaden obiekt zbudowany przez człowieka: odległości jednej doby świetlnej od Ziemi. NASA spodziewa się tego 18 listopada 2026 roku. Jak daleko jest sonda i dlaczego odpowiedź na polecenie będzie wymagać około dwóch dni oczekiwania?

Co oznacza doba świetlna?

Doba świetlna to odległość, którą światło pokonuje w ciągu 24 godzin. Wynosi około 25,9 miliarda kilometrów. Według wyliczeń NASA Voyager 1 osiągnie taki dystans od Ziemi 18 listopada 2026 roku około godz. 11:16 czasu polskiego.

W tej odległości fala radiowa wysłana z Ziemi będzie potrzebowała około doby, by dotrzeć do sondy. Kolejną dobę zajmie podróż sygnału powrotnego. Nawet przy natychmiastowej odpowiedzi urządzenia na rezultat wymiany trzeba więc czekać około 48 godzin.

To symboliczny rekord odległości, a nie granica, po której przekroczeniu na pokładzie sondy nastąpi nagła zmiana.

Gdzie jest Voyager 1 i co bada?

Voyager 1 wystartował w 1977 roku. Po przelotach w pobliżu Jowisza i Saturna kontynuował podróż ku zewnętrznym obszarom otoczenia Słońca.

W 2012 roku sonda przekroczyła granicę heliosfery — obszaru, w którym dominują cząstki i pole magnetyczne związane ze Słońcem — i weszła w przestrzeń międzygwiazdową. Jej bliźniacza sonda Voyager 2 przekroczyła tę granicę w 2018 roku. Obie nadal przesyłają dane z regionu poza heliosferą.

Na pokładzie znajduje się również Złota Płyta z obrazami i dźwiękami Ziemi, przygotowana jako wiadomość o naszej planecie.

Czy NASA nadal ma kontakt z Voyagerem 1?

Tak. Utrzymanie łączności jest jednak coraz trudniejsze z powodu ogromnej odległości i wieku urządzeń. NASA korzysta z sieci dużych anten Deep Space Network do wysyłania poleceń i odbierania danych.

W październiku 2026 roku podczas dwóch zaplanowanych prób nie wykryto sygnału sondy. Łączność powróciła 20 października, a według komunikatu NASA z 29 października przyczyna przerwy była nadal badana.

Zespół musi też gospodarować malejącym zapasem energii. We wrześniu zakończono operację zastąpienia trzech urządzeń odpowiednikami o mniejszym poborze mocy. Ma to pomóc utrzymać działanie pozostałych instrumentów naukowych przez dłuższy czas.

NASA zaprasza do symbolicznego świętowania

Agencja zaproponowała, by 17 listopada po zachodzie Słońca uczestnicy akcji skierowali światło w niebo i nadali litery VGR alfabetem Morse’a, korzystając na przykład z latarki lub telefonu. To symboliczny gest związany z osiągnięciem sondy, a nie sposób prowadzenia z nią rzeczywistej łączności.

NASA zaplanowała również na 19 listopada rozmowę o stanie misji, badaniach i wyzwaniach związanych z utrzymaniem obu sond.

Dlaczego ten rekord jest ważny?

Voyager 1 ma przebyć w niespełna 50 lat dystans, który światło pokonuje w jedną dobę. Liczba działa na wyobraźnię, ale pokazuje też praktyczne ograniczenie: przy tak dużej odległości każda wymiana sygnałów wymaga cierpliwości. Tymczasem sonda nadal dostarcza informacji z przestrzeni, do której dotarło niewiele ziemskich urządzeń.